|
|
Historia Książki - dziedzina wiedzy badająca książkę od początków jej istnienia. Historia ta dzieli się na dwa okresy: książkę rękopiśmienną – sprzed ery druku, tworzoną do 1500 roku (zalicza się tu też inkunabuły), oraz na epokę książki drukowanej, której rozwój zawdzięczamy Janowi Gutenbergowi.
* Historia literatury
XIX i XX wiek
* Kapitalizm
- Książka jako towar, wydawcy często przestawali dbać o poziom publikacji, wydawali takie książki, które odpowiadały gustowi potencjalnych klientów; zwiększenie popytu na książki, duże nakłady, potrzeba przyspieszenia produkcji (pomogły w tym: wynalazek maszyny papierniczej dającej ciągłą taśmę papieru – Ludwik Robert 1799 r.; stereotypia + pospieszna maszyna do odlewania czcionek – Klaudiusz Genoux; szybkościowa cylindryczna maszyna drukarska – Friedrich Koenig 1811 r.; maszyna offsetowa – druga połowa XIX wieku).
* Książka masowa
- Serie wydawnicze, cykle wydawnicze, powieść zeszytowa, książki dla dzieci i młodzieży, literatura dla ludu (XIX w., twórczość adresowana i przystosowana do określonego społecznie kręgu odbiorców, rekrutujących się z warstw ludowych, najczęściej wiejskiego środowiska ludowego), literatura popularna (zwana też niższą, trywialną, rozrywkową) może być zdefiniowana jako to, co niewyrafinowany czytelnik wybiera dla przyjemności; taki czytelnik może pochodzić z każdej klasy społeczeństwa, chociaż literatura popularna zwraca się głównie do ubogich, a od końca XVIII w. również do dzieci.
* Książka kieszonkowa
- (1935, Anglia, wydawnictwo Penguin Books) – mała, masowa, wielkie nakłady, tania, ukazująca się w seriach.
* Ilustracje książkowe
- Czasem wykonywano techniką litografii (wynaleziona w 1798 r. przez Aloisa Senfeldera) – nie nadawała się do szczegółów i ekspresji; litografia wykorzystuje właściwości odpychające kwasów i tłuszczów; początkowo stosowana była tylko do odbijania nut, później też do ilustracji tytułowych, w okresie romantyzmu do celów artystycznych wykorzystywał ją E. Delacroix. Inną technika ilustracyjną był staloryt – linearny, jednoznaczny, suchy. Wynalazł go w 1820 r. Anglik Karol Hoath. Staloryt jest technika wklęsła. Wymaga starannej pracy, trudno o retusze. Technika stalorytu jest dokładna, nadaje się do portretów, widoków miast. W Polsce stalorytem zajmował się Antoni Oleszczyński. Wykorzystywano też techniki fotochemiczne. Najczęściej używano techniki drzeworytu sztorcowego (Thomas Bewick; w Polsce – Wincenty Smokowski i Jan Styfi).
* Ruch na rzecz książki pięknej i artystycznej
- Zmierzający do wznowienia książki wzorowanej na dawnych stuleciach. Przewrót ten nie wyszedł od drukarzy, lecz od estetyków pod przewodnictwem Williama Morrisa w Anglii. On i jego zwolennicy głoszą powrót do wytwarzania ręcznego, w przekonaniu, że maszyna jest wrogiem piękna. W 1891 r. założyli na przedmieściu Londynu Hammersmith sławną drukarnię Kelmscott Press, nastawioną wyłącznie na prace ręczną, a ich ideałem i wzorem stała się książka średniowieczna i mistrzowskie dzieła pierwszych drukarzy. Styl Morrisa znajduje naśladowców w całej Europie, lecz jego przesada w formie typograficznej i niesłuszne eliminowanie z wytwórczości maszyn powodują szybkie zanikanie tych wpływów. W Polsce – Stanisław Wyspiański.
* Oprawy
- Od połowy XIX wieku zaczęto stosować maszyny introligatorskie (początkowo oprawy były ślepe /bez nadruku/tytuł + autor, później projektowano okładki). Style w introligatorstwie: katedralny, neorokoko (wielkie ornamenty w stylu rokoko).
* Oprawy współczesne
- Proces nadawania arkuszom papieru zwanym składkami postaci książki = proces zawieszania oprawy; okładka zapewnia funkcjonalne połączenie kartek (tak by się sama nie zamykała), ochronę kartek przed uszkodzeniem; nie powinna obniżać funkcjonalności książki. Typy opraw: oprawa miękka (broszurowa), półtwarda, twarda, specjalna (np. spirala). Jeżeli grzbiet książki jest szerszy niż 5 mm, to powinien być na nim wydrukowany tytuł, numer tomu, a jeśli się zmieści to także nazwisko autora i nazwa lub znak wydawcy. Napisy na grzbiecie powinny biec równolegle do grzbietu, według starszych zaleceń – od dołu do góry, a według nowszych – od góry ku dołowi; jeżeli grzbiet jest szeroki, tytuł można umieścić w poprzek grzbietu (tzw. szyldzik).
|
Mezopotamia
