Antykwariat NET.PL / Biblioteka / Typy bibliotek

Biblioteka – instytucja kultury, która gromadzi, przechowuje i udostępnia materiały biblioteczne oraz informuje o materiałach bibliotecznych (swoich i obcych). W praktyce funkcjonują biblioteki publiczne, biblioteki prywatne, biblioteki kościelne i inne opisane w dalszej części artykułu. Ogólne zasady działania bibliotek publicznych określa Ustawa z czerwca 1997 z późniejszymi poprawkami. "Biblioteki i ich zbiory stanowią dobro narodowe oraz służą zachowaniu dziedzictwa narodowego. Biblioteki organizują i zapewniają dostęp do zasobów dorobku nauki i kultury polskiej oraz światowej". Materiały biblioteczne to zbiór dokumentów, które są gromadzone, przechowywane i udostępniane w bibliotekach. Klasyczne zbiory biblioteczne są mocno związane z nośnikami fizycznymi. Materiały dostępne w postaci cyfrowej są gromadzone i udostępniane w tzw. bibliotekach cyfrowych.

Typy bibliotek
Biblioteki dzieli się ze względu na sposób udostępniania zbiorów na:
* prezencyjne – nie wypożyczające swoich zbiorów na zewnątrz, które są dostępne tylko w jej czytelni
* biblioteki wypożyczające
Większość bibliotek ma w praktyce charakter mieszany – tzn. posiada zbiory, które można pożyczać i zbiory, które są dostępne wyłącznie w czytelni. Biblioteki przechowują też czasami zbiory, które nie są publicznie dostępne (np. stare druki, rękopisy lub materiały objęte klauzulą tajności).

Podział bibliotek według różnych kryteriów:
* ze względu na charakter środowiska czytelniczego i formy wykonywanych usług
1. biblioteki publiczne
2. biblioteki naukowe
3. biblioteki branżowe (fachowe np. pedagogiczne, techniczne, lekarskie, rolnicze itp.)
4. biblioteki szkolne i uczelniane
5. biblioteki innych zbiorowości zamkniętych (garnizonowe, szpitalne, sanatoryjne, więzienne itp.)
6. biblioteki zakładowe
* ze względu na zakres tematyczny księgozbioru
1. biblioteki ogólne
2. biblioteki specjalne
* ze względu na metodę udostępniania
1. biblioteki prezencyjne
2. biblioteki wypożyczające
3. biblioteki zamknięte
* ze względu na terytorialny zasięg działania
1. biblioteki międzynarodowe
2. biblioteki ogólnokrajowe (np. biblioteki narodowe, centralne, główne)
3. biblioteki regionalne
4. biblioteki lokalne
Pod względem formalno-prawnym biblioteki stanowią bądź instytucje samoistne, bądź niesamoistne.
zależnie od podmiotów tworzących, utrzymujących i finansujących wyróżniamy
biblioteki sektora publicznego - zorganizowana jako samodzielny podmiot (wyłącznie w przypadku bibliotek rządowych lub samorządowych) w formie publicznej instytucji kultury albo (w przypadku bibliotek pedagogicznych) publicznej placówki oświatowej, ewentualnie jako część (dział, oddział, komórka zakładowa) jakiejkolwiek instytucji publicznej, działająca w strukturach lub pod nadzorem:
1. instytucji administracji rządowej (biblioteki rządowe);
2. pozostałych instytucji centralnych takich jak NBP, Kancelaria SejmU lub Biuro RPO, a także sądów (biblioteki państwowe inne niż rządowe)
3. jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków (biblioteki samorządowe);
4. uczelni publicznych, instytutów badawczych, PAN i jej instytutów naukowych, instytutów Sieci Łukasiewicz (biblioteki publicznych instytucji nauki i szkolnictwa wyższego)
5. przedsiębiorstw państwowych;
* biblioteki z pogranicza sektorów publicznego i niepublicznego - należące do spółek, których akcje lub udziały (ich całość, większość lub pakiet kontrolny) pośrednio lub pośrednio należą do instytucji państwowych lub samorządowych;
* biblioteki sektora niepublicznego
1. biblioteki przedsiębiorstw innych niż przedsiębiorstwa państwowe lub spółki handlowe, których całość, większość lub pakiet kontrolny udziałów lub akcji pośrednio lub pośrednio należy do instytucji państwowych lub samorządowych;
2. biblioteki uczelni niepublicznych
3. biblioteki społeczne
4. biblioteki kościelne
5. biblioteki prywatne osób fizycznych

 Biblioteka
 Zbiory biblioteczne
 Dzieje bibliotek
 Typy bibliotek
 Zadania poszczególnych rodzajów bibliotek
 Biblioteki w Polsce
 Biblioteki na świecie
 Czytelnictwo

Fotografie: Wikipedia, Biblioteka Kongresu Stanów Zjednoczonych, Muzeum Narodowe w Warszawie - Krystyna Sroczyńska (1969), Flickr, Dr. Marcus Gossler, Marek Śliwecki, Matthew Petroff, David Iliff, Zanimum, Elekhh, PekanbaruGuy, Guillaume Speurt from Vilnius (Lithuania), HuBar, Andrzej Hajdas, Pit1233, Radomil, Poznaniak1975, Wojciech Kaczura, Stiopa, Adrian Grycuk.